Het compromis onmogelijk, de val onvermijdelijk
March 2, 2010
Vorige week viel in Nederland het doek over het kabinet Balkenende. “Balkenende ten ende”, kopte een krant. Maar als een echte verassing kwam dit nieuws niet.
(image: Wikimedia Commons)
Belgen hebben wel eens de neiging om op te kijken naar hun noorderburen. Enig zelfbeklag is ons niet vreemd, en aan de overkant van de Westerschelde lijken de dingen nu eenmaal beter te lopen. We zien Nederland als gidsland: of het nu gaat over democratie, milieubeleid of sport, steeds lijken onze vrienden uit het noorden het goede voorbeeld te geven. De financiën van het koningshuis zijn er transparant en de nationale voetbalploeg weeter zich steeds te plaatsen voor WK eindrondes. Het gras is altijd groener aan de overkant weet u wel. Maar als het op politiek aankomt, het onderwerp waar een echte Belg zich nog het liefst over beklaagt, moeten we misschien maar eens wat minder gaan opkijken naar die Nederlanders. “Nederland, Nederland, politiek correct en tolerant”, zong cabaretier Hans Teeuwen ooit. Maar misschien gaat het in België toch nog niet zo slecht als we denken? Als het op politiek aankomt, kunnen de Nederlanders nog heel wat van ons leren…
Het was reeds de 4de keer dat Jan Peter Balkenende een regering niet tot een goed eind kon brengen. Vier keer was hij minister-president, vier keer viel zijn regering vroegtijdig. Dit getuigt niet van stabiliteit, al hebben we ook in België een eerste minister die na elke mislukking de troon opnieuw mag bestijgen. Europees commissaris Karel De Gucht vergeleek Balkenende eerder met Harry Potter, en ook minister van staat Louis Tobback was in de 7de dag bijzonder hard voor de man: “Hij is een zwak figuur die nu voor de 4de keer bewijst dat hij het niet kan.”
Toch weet Balkenende van geen ophouden: op 9 juni zal hij weer de lijsttrekker zijn voor het ‘Christen Democratisch Appèl’ (CDA). Op naar een vijfde mislukking? Dat Jan Peter het meent moge duidelijk zijn. Hij liet al weten dat hij een coalitie met de ‘Partij voor de Vrijheid’ (PVV) van Geert Wilders niet bij voorbaat uitsluit. Dat ‘JP’ wil samenwerken met een rasechte racist die haat en onverdraagzaamheid predikt, zegt veel over zijn wil om weer de 1ste man in Den Haag te worden.
‘Crembo’, zo wordt onze Minister van Defensie, die volgzaam achter de VS aanloopt, wel eens smalend genoemd. Maar ook Balkenende staat, om het zacht uit te drukken, graag op een goed blaadje bij het Witte Huis. Hij kende zowat op eigen houtje politieke steun toe aan de invasie van Irak. Daarmee trad Nederland toe tot de ‘Coalition of the Willing’, het clubje van landen die de Amerikaans-Britse invasie openlijk steunden. Vorige maand haalde de onderzoekscommissie Davids hard uit naar Balkenende voor zijn rol in deze. Toch reageerde hij stoïcijns: hij bedankte de commissie voor het geleverde werk maar verwierp in één adem al hun kritiek. Een arrogant manoeuvre waar de oppositie én coalitiepartner PvdA niet over te spreken waren.
Er is een tijd geweest dat je, in België althans, gewoon ontslag nam als je in opspraak kwam. Of het nu gaat over de zogenaamde ‘Fortisgate’ of de dioxinecrisis, men verwacht van politiekers dat ze hun verantwoordelijkheid nemen. In Nederland ligt dat wel even anders: ondanks de snoeiharde kritiek bleef Balkenende gewoon zitten. Hij maakte zich op voor de volgende confrontatie, de laatste van dit kabinet zo zou blijken. Toen de NAVO en de VS openlijk om steun vroegen voor de missie in Afghanistan, leek er geen twijfel over te bestaan dat Nederland als trouwe bondgenoot hierop zou ingaan. Maar coalitiepartner PvdA, met Wouter Bos op kop, hielden vast aan het regeerakkoord uit 2007. Daarin was een volledige terugtrekking uit Uruzgan (de gevaarlijke Afghaanse provincie waar de Nederlanders gestationeerd zijn) tegen eind 2010 afgesproken. Reeds 21 Nederlandse militairen zijn omgekomen in Uruzgan, en Bos sloot zich dan ook aan bij de roep van de publieke opinie om de soldaten terug te halen. Balkenende van zijn kant, bleef hameren op de “internationale verantwoordelijkheden” van Nederland. De coalitiepartners stonden eens te meer diametraal tegenover elkaar. Een compromis bleek onmogelijk, de val van het kabinet onvermijdelijk. Dat laatste gebeurde dan ook.
Maar waarom geen ‘solution à la Belge’? Er is altijd een gulden middenweg, en Belgen blinken erin uit deze steeds te vinden. Dat is naast creatief boekhouden en bier brouwen misschien wel onze grootste kwaliteit. Wil de ene braaf de Amerikanen gehoorzamen, en de andere vooral vermijden dat er nog meer slachtoffers vallen? Zet een missie op poten waarin je soldaten een luchthaven in the middle of nowhere bewaken. Iedereen tevreden, crisis vermeden, de rest van de dag vrij. Eens te meer blijkt: de Nederlanders kunnen nog veel van de Belgen leren.
